USTAWA
z dnia 7 lipca 1994 r.
Prawo budowlane
(Tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016)
(Zmiany: Dz. U. z
2004 r. Nr 6, poz. 41, Nr
92, poz. 881, Nr 93, poz.
888 i Nr 96, poz. 959;
z 2005 r. Nr 113, poz. 954,
Nr 163, poz. 1362 i 1364,
Nr 169, poz. 1419 oraz z
2006 r. Nr 12, poz. 63)
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. Ustawa
- Prawo budowlane, zwana dalej "ustawą", normuje działalność
obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów
budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w
tych dziedzinach.
Art. 2. 1. Ustawy
nie stosuje się do wyrobisk górniczych.
2. Przepisy
ustawy nie naruszają przepisów
odrębnych, a w szczególności:
1)
prawa geologicznego i górniczego - w odniesieniu do obiektów budowlanych
zakładów górniczych;
2)
prawa wodnego - w odniesieniu do urządzeń wodnych;
3)
(1) o ochronie zabytków i opiece nad
zabytkami - w odniesieniu do obiektów i obszarów wpisanych do rejestru zabytków
oraz obiektów i obszarów objętych ochroną konserwatorską na podstawie
miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Art. 3. Ilekroć
w ustawie jest mowa o:
1) obiekcie
budowlanym - należy przez to rozumieć:
a)
budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,
b)
budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z
instalacjami i urządzeniami,
2) budynku
- należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany
z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz
posiada fundamenty i dach;
2a) budynku
mieszkalnym jednorodzinnym - należy przez to rozumieć budynek wolno stojący
albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący
zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość,
w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych
albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej
nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku;
3) (2)
budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący
budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie
kolejowe, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno
stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia
reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne,
zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne,
oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody,
konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci
uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części
budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni
wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako
odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na
całość użytkową;
4) obiekcie
małej architektury - należy przez to rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności:
a) kultu
religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury,
b) posągi,
wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej,
c) użytkowe
służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki,
drabinki, śmietniki;
5) tymczasowym
obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć obiekt budowlany przeznaczony
do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej,
przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt
budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne,
pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki
pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe;
6) budowie
- należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym
miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego;
7) robotach
budowlanych - należy przez to rozumieć budowę, a także prace polegające na
przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego;
7a) (3)
przebudowie - należy przez to rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w
wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych
istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów,
jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź
liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany
charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa
drogowego;
8) remoncie
- należy przez to rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót
budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących
bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych
innych niż użyto w stanie pierwotnym;
9) urządzeniach
budowlanych - należy przez to rozumieć urządzenia techniczne związane z
obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z
jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące
oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place
postojowe i place pod śmietniki;
10) terenie
budowy - należy przez to rozumieć przestrzeń, w której prowadzone są roboty
budowlane wraz z przestrzenią zajmowaną przez urządzenia zaplecza budowy;
11) prawie
do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - należy przez to rozumieć
tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu,
ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego
uprawnienia do wykonywania robót budowlanych;
12) pozwoleniu
na budowę - należy przez to rozumieć decyzję administracyjną zezwalającą
na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych
niż budowa obiektu budowlanego;
13) dokumentacji
budowy - należy przez to rozumieć pozwolenie na budowę wraz z załączonym
projektem budowlanym, dziennik budowy, protokoły odbiorów częściowych i końcowych,
w miarę potrzeby, rysunki i opisy służące realizacji obiektu, operaty
geodezyjne i książkę obmiarów, a w przypadku realizacji obiektów metodą
montażu - także dziennik montażu;
14) dokumentacji
powykonawczej - należy przez to rozumieć dokumentację budowy z naniesionymi
zmianami dokonanymi w toku wykonywania robót oraz geodezyjnymi pomiarami
powykonawczymi;
15) terenie
zamkniętym - należy przez to rozumieć teren zamknięty, o którym mowa w przepisach
prawa geodezyjnego i kartograficznego;
16) (4)
(uchylony);
17) właściwym
organie - należy przez to rozumieć organy administracji
architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, stosownie do ich właściwości,
określonej w rozdziale 8;
18) (5)
(uchylony);
19) organie
samorządu zawodowego - należy przez to rozumieć organy określone w ustawie z
dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów
budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42, z 2002 r. Nr 23,
poz. 221, Nr 153, poz. 1271 i Nr 240, poz. 2052 oraz z 2003 r. Nr 124, poz.
1152);
20) obszarze
oddziaływania obiektu - należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu
obiektu budowlanego na podstawie przepisów
odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w
zagospodarowaniu tego terenu;
21) (6)
(uchylony).
Art. 4. Każdy
ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do
dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności
zamierzenia budowlanego z przepisami.
Art. 5. 1. Obiekt
budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc
pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób
określony w przepisach, w
tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej,
zapewniając:
1) spełnienie
wymagań podstawowych dotyczących:
a) bezpieczeństwa
konstrukcji,
c) bezpieczeństwa
użytkowania,
d) odpowiednich
warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska,
e) ochrony
przed hałasem i drganiami,
f) oszczędności
energii i odpowiedniej izolacyjności cieplnej przegród;
2) warunki
użytkowe zgodne z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie:
a) zaopatrzenia
w wodę i energię elektryczną oraz, odpowiednio do potrzeb, w energię cieplną
i paliwa, przy założeniu efektywnego wykorzystania tych czynników,
b) usuwania
ścieków, wody opadowej i odpadów;
3) możliwość
utrzymania właściwego stanu technicznego;
4) niezbędne
warunki do korzystania z obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego
budownictwa wielorodzinnego przez osoby niepełnosprawne, w szczególności
poruszające się na wózkach inwalidzkich;
5) warunki
bezpieczeństwa i higieny pracy;
6) ochronę
ludności, zgodnie z wymaganiami obrony cywilnej;
7) ochronę
obiektów wpisanych do rejestru zabytków oraz obiektów objętych ochroną
konserwatorską;
8) odpowiednie
usytuowanie na działce budowlanej;
9) (7)
poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych
interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej;
10) warunki
bezpieczeństwa i ochrony zdrowia osób przebywających na terenie budowy.
2. Obiekt
budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i
wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym
i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości
użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z
wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7.
Art. 5a. 1. W
przypadku budowy obiektu liniowego, którego przebieg został ustalony w
miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a także wykonywania innych
robót budowlanych dotyczących obiektu liniowego, gdy liczba stron w postępowaniu
przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 Kodeksu postępowania
administracyjnego.
2. Przepisu
ust. 1 nie stosuje się do inwestora oraz właścicieli, użytkowników
wieczystych i zarządców nieruchomości, jeżeli na tych nieruchomościach są
lub będą wykonywane roboty budowlane.
Art. 6. Dla
działek budowlanych lub terenów, na których jest przewidziana budowa obiektów
budowlanych lub funkcjonalnie powiązanych zespołów obiektów budowlanych,
należy zaprojektować odpowiednie zagospodarowanie, zgodnie z wymaganiami art.
5, zrealizować je przed oddaniem tych obiektów (zespołów) do użytkowania
oraz zapewnić utrzymanie tego zagospodarowania we właściwym stanie
techniczno-użytkowym przez okres istnienia obiektów (zespołów) budowlanych.
Art. 7. 1. Do
przepisów
techniczno-budowlanych zalicza się:
1)
warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich
usytuowanie, uwzględniające wymagania, o których mowa w art. 5;
2)
warunki techniczne użytkowania obiektów budowlanych.
2. Warunki,
o których mowa w ust. 1 pkt 1, określą, w drodze rozporządzenia:
1)
minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i
mieszkaniowej dla budynków oraz związanych z nimi urządzeń;
2)
właściwi ministrowie, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, dla obiektów budowlanych
niewymienionych w pkt 1.
3. Warunki,
o których mowa w ust. 1 pkt 2, mogą określić, w drodze rozporządzenia:
1)
minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i
mieszkaniowej - dla budynków mieszkalnych;
2)
właściwi ministrowie, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej - dla innych obiektów
budowlanych.
Art. 8. Rada
Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, dodatkowe warunki
techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki służące bezpieczeństwu lub
obronności państwa, albo których przepisów,
wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1, nie stosuje się do tych budynków.
Art. 9. 1. W
przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od przepisów
techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7. Odstępstwo nie może powodować
zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów,
o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 - ograniczenia dostępności dla osób
niepełnosprawnych oraz nie powinno powodować pogorszenia warunków
zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska, po spełnieniu
określonych warunków zamiennych.
2. Właściwy
organ, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy
techniczno-budowlane, w drodze postanowienia, udziela bądź odmawia zgody na
odstępstwo.
3. Wniosek
do ministra, o którym mowa w ust. 2, w sprawie upoważnienia do udzielenia
zgody na odstępstwo właściwy organ składa przed wydaniem decyzji o
pozwoleniu na budowę. Wniosek powinien zawierać:
1) charakterystykę
obiektu oraz, w miarę potrzeby, projekt zagospodarowania działki lub terenu, a
jeżeli odstępstwo mogłoby mieć wpływ na środowisko lub nieruchomości sąsiednie
- również projekty zagospodarowania tych nieruchomości, z uwzględnieniem
istniejącej i projektowanej zabudowy;
2) szczegółowe
uzasadnienie konieczności wprowadzenia odstępstwa;
3) propozycje
rozwiązań zamiennych;
4) pozytywną
opinię wojewódzkiego konserwatora zabytków w odniesieniu do obiektów
budowlanych wpisanych do rejestru zabytków oraz innych obiektów budowlanych
usytuowanych na obszarach objętych ochroną konserwatorską;
5) w
zależności od potrzeb - pozytywną opinię innych zainteresowanych organów.
4. Minister,
o którym mowa w ust. 2, może uzależnić upoważnienie do wyrażenia zgody na
odstępstwo od spełnienia dodatkowych warunków.
Art. 10. (8)
Wyroby wytworzone w celu zastosowania w obiekcie budowlanym w sposób trwały, o
właściwościach użytkowych, umożliwiających prawidłowo zaprojektowanym i
wykonanym obiektom budowlanym spełnienie wymagań podstawowych, o których mowa
w art. 5 ust. 1 pkt 1, można stosować przy wykonywaniu robót budowlanych wyłącznie,
jeżeli wyroby te zostały wprowadzone do obrotu zgodnie z przepisami
odrębnymi.
Art. 10a. (9)
(uchylony).
Art. 11. 1. Minister
właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, dopuszczalne stężenia
i natężenia czynników szkodliwych dla zdrowia wydzielanych przez materiały
budowlane, urządzenia i elementy wyposażenia w pomieszczeniach przeznaczonych
na pobyt ludzi.
2. Minister
właściwy do spraw rolnictwa, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
zdrowia, może określić, w drodze rozporządzenia, dopuszczalne stężenia i
natężenia czynników szkodliwych w pomieszczeniach przeznaczonych dla zwierząt.
Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Art. 12. 1. Za
samodzielną funkcję techniczną w budownictwie uważa się działalność związaną
z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych lub samodzielnego rozwiązania
zagadnień architektonicznych i technicznych oraz techniczno-organizacyjnych, a
w szczególności działalność obejmującą:
1)
projektowanie, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych i
sprawowanie nadzoru autorskiego;
2)
kierowanie budową lub innymi robotami budowlanymi;
3)
kierowanie wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych oraz nadzór
i kontrolę techniczną wytwarzania tych elementów;
4)
wykonywanie nadzoru inwestorskiego;
5)
sprawowanie kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych;
2. (10)
Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, określone w ust. 1 pkt 1-5, mogą
wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie wykształcenie techniczne
i praktykę zawodową, dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności
i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją, stwierdzone decyzją, zwaną
dalej "uprawnieniami budowlanymi", wydaną przez organ samorządu
zawodowego.
3. (11)
Warunkiem uzyskania uprawnień budowlanych jest zdanie egzaminu ze znajomości
procesu budowlanego oraz umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy
technicznej.
4. Egzamin
składa się przed komisją egzaminacyjną powoływaną przez organ samorządu
zawodowego albo inny upoważniony organ.
5. Koszty
postępowania kwalifikacyjnego, obejmujące w szczególności wynagrodzenie członków
komisji egzaminacyjnej, ponosi osoba ubiegająca się o nadanie uprawnień
budowlanych.
6. Osoby
wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie są odpowiedzialne za
wykonywanie tych funkcji zgodnie z przepisami
i zasadami wiedzy technicznej oraz za należytą staranność w wykonywaniu
pracy, jej właściwą organizację, bezpieczeństwo i jakość.
7. (12)
Podstawę do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie
stanowi wpis, w drodze decyzji, do centralnego rejestru, o którym mowa w art.
88a ust. 1 pkt 3 lit. a, oraz - zgodnie z odrębnymi przepisami
- wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzony
zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności.
8. (13)
(uchylony).
Art. 12a. (14)
1. (15) Samodzielne funkcje techniczne w
budownictwie, oprócz osób, o których mowa w art. 12, mogą również wykonywać
osoby będące obywatelami państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz
Konfederacji Szwajcarskiej, które:
1) (16)
posiadają w tych państwach prawo wykonywania czynności odpowiadających
samodzielnym funkcjom technicznym w budownictwie;
2) ukończyły
studia wyższe zagraniczne uznane w Polsce za równorzędne;
3) odbyły
dwuletnią praktykę przy sporządzaniu projektów lub na budowie.
2. Właściwy
organ samorządu zawodowego przeprowadza postępowanie weryfikacyjne w zakresie,
o którym mowa w ust. 1, i wydaje decyzję w sprawie nadania uprawnień
budowlanych.
2a. (17)
Przepisów ust. 1 pkt 2 i 3 nie stosuje się do osób, którym państwo członkowskie
Unii Europejskiej nadało tytuł zawodowy architekta za szczególnie wyróżniające
się osiągnięcia w dziedzinie architektury.
3. Do
osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy, z wyjątkiem art.
14 ust. 3.
Art. 12b. Umowa
międzynarodowa zawarta na zasadzie wzajemności może określić inny tryb
nadawania uprawnień budowlanych.
Art. 12c. (18)
Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i
mieszkaniowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i
wychowania określi, w drodze rozporządzenia, wykaz dyplomów, certyfikatów i
innych dokumentów oraz tytułów naukowych potwierdzających posiadanie
kwalifikacji zawodowych w dziedzinie architektury, wydawanych w państwach członkowskich
Unii Europejskiej oraz państwach członkowskich Europejskiego Porozumienia o
Wolnym Handlu (EFTA) - stronach umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, które
są uznawane w Rzeczypospolitej Polskiej, biorąc pod uwagę wymagania Unii
Europejskiej w zakresie uznawania kwalifikacji zawodowych.
Art. 13. 1. Uprawnienia
budowlane mogą być udzielane do:
2)
kierowania robotami budowlanymi.
2. W
uprawnieniach budowlanych należy określić specjalność i ewentualną
specjalizację techniczno-budowlaną oraz zakres prac projektowych lub robót
budowlanych objętych danym uprawnieniem.
3. Uprawnienia
do kierowania robotami budowlanymi stanowią również podstawę do wykonywania
samodzielnych funkcji technicznych, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 i 4.
4. Uprawnienia
do projektowania lub kierowania robotami budowlanymi stanowią również podstawę
do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych, o których mowa w art. 12
ust. 1 pkt 5 i 6(19).
Art. 14. 1. Uprawnienia
budowlane są udzielane w specjalnościach:
2c) (20)
kolejowej;
2d) (21)
wyburzeniowej;
2e) (22)
telekomunikacyjnej;
4)
instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych,
wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych;
5)
instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i
elektroenergetycznych;
6)
(23) (uchylony).
2. W
ramach specjalności wymienionych w ust. 1 mogą być wyodrębniane
specjalizacje techniczno-budowlane.
3. (24)
Uzyskanie uprawnień budowlanych w specjalnościach, o których mowa w ust. 1,
wymaga:
1) do
projektowania bez ograniczeń i sprawdzania projektów
architektoniczno-budowlanych:
a) ukończenia
studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na
kierunku odpowiednim dla danej specjalności,
b) odbycia
dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów,
c) odbycia
rocznej praktyki na budowie;
2) do
projektowania w ograniczonym zakresie:
a) ukończenia
wyższych studiów zawodowych, w rozumieniu przepisów o wyższych szkołach
zawodowych, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub ukończenia
studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na
kierunku pokrewnym dla danej specjalności,
b) odbycia
dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów,
c) odbycia
rocznej praktyki na budowie;
3) do
kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń:
a) ukończenia
studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na
kierunku odpowiednim dla danej specjalności,
b) odbycia
dwuletniej praktyki na budowie;
4) do
kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie:
a) ukończenia
wyższych studiów zawodowych, w rozumieniu przepisów o wyższych szkołach
zawodowych, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub ukończenia
studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów
o szkolnictwie wyższym, na kierunku pokrewnym dla danej specjalności,
b) odbycia
trzyletniej praktyki na budowie.
4. Warunkiem
zaliczenia praktyki zawodowej jest praca polegająca na bezpośrednim
uczestnictwie w pracach projektowych albo na pełnieniu funkcji technicznej na
budowie pod kierownictwem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane,
a w przypadku odbywania praktyki za granicą pod kierunkiem osoby posiadającej
uprawnienia odpowiednie w danym kraju.
5. (25)
Do osób ubiegających się o uprawnienia budowlane bez ograniczeń, posiadających
uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie w tej specjalności, nie stosuje
się przepisów ust. 3 pkt 1 lit. b i c lub ust. 3 pkt 3 lit. b.
Art. 15. (26) 1. Rzeczoznawcą budowlanym może być osoba, która:
1) korzysta
w pełni z praw publicznych;
a) tytuł
zawodowy magistra inżyniera, magistra inżyniera architekta, inżyniera lub inżyniera
architekta,
b) uprawnienia
budowlane bez ograniczeń,
c) co
najmniej 10 lat praktyki w zakresie objętym rzeczoznawstwem,
d) znaczący
dorobek praktyczny w zakresie objętym rzeczoznawstwem.
2. Właściwy
organ samorządu zawodowego, na wniosek zainteresowanego, orzeka, w drodze
decyzji, o nadaniu tytułu rzeczoznawcy budowlanego, określając zakres
rzeczoznawstwa.
3. Właściwy
organ samorządu zawodowego może również nadać tytuł rzeczoznawcy osobie,
która nie spełnia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a i b, ale
posiada szczególną wiedzę i doświadczenie w zakresie nieobjętym
uprawnieniami budowlanymi.
4. Podstawę
do podjęcia czynności rzeczoznawcy budowlanego stanowi dokonanie wpisu, w
drodze decyzji, do centralnego rejestru rzeczoznawców budowlanych.
5. Właściwy
organ samorządu zawodowego orzeka, w drodze decyzji, o pozbawieniu tytułu
rzeczoznawcy budowlanego na wniosek rzeczoznawcy lub w razie:
1) pozbawienia
praw publicznych;
2) ukarania
z tytułu odpowiedziałności zawodowej;
3) nienależytego
wykonywania czynności rzeczoznawcy budowlanego.
6. Właściwy
organ samorządu zawodowego przesyła ostateczną decyzję o pozbawieniu tytułu
rzeczoznawcy budowlanego do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
7. Skreślenie
z centralnego rejestru rzeczoznawców budowlanych następuje:
1) na
podstawie ostatecznej decyzji o pozbawieniu tytułu rzeczoznawcy budowlanego;
2) w
razie śmierci rzeczoznawcy.
Art. 16. 1. Minister
właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej określi,
w drodze rozporządzenia: rodzaje i zakres przygotowania zawodowego do
wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, sposób
stwierdzania posiadania tego przygotowania, ograniczenia zakresu uprawnień
budowlanych, wykaz kierunków wykształcenia odpowiedniego i pokrewnego dla
danej specjalności, wykaz specjalizacji wyodrębnionych w ramach poszczególnych
specjalności, a także sposób przeprowadzania i zakres egzaminu, zasady odpłatności
za postępowanie kwalifikacyjne oraz zasady wynagradzania członków komisji
egzaminacyjnej.
1a. (27)
W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, należy w szczególności uregulować
sprawy:
1) sposobu
dokumentowania posiadanego wykształcenia i kwalifikowania wykształcenia za
odpowiednie lub pokrewne,
2) sposobu
dokumentowania praktyki i kryteriów uznawania praktyki,
3) sposobu
przeprowadzania egzaminu na uprawnienia budowlane,
4) ustalania
wysokości odpłatności za postępowanie kwalifikacyjne,
5) ustalania
wynagrodzenia członków komisji egzaminacyjnej,
6) sposobu
stwierdzania przygotowania zawodowego oraz uzyskiwania specjalizacji
techniczno-budowlanej,
7) ograniczania
zakresu uprawnień budowlanych,
8) określania
rodzajów specjalizacji techniczno-budowlanych,
w taki sposób, aby mając na względzie zachowanie
interesu osób ubiegających się o nadanie uprawnień budowlanych, rozporządzenie
nie stwarzało problemów interpretacyjnych przy stosowaniu w praktyce.
2-6. (28)
(uchylone).
Prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego
Art. 17. Uczestnikami
procesu budowlanego, w rozumieniu ustawy, są:
2)
inspektor nadzoru inwestorskiego;
4)
kierownik budowy lub kierownik robót.
Art. 18. 1. Do
obowiązków inwestora należy zorganizowanie procesu budowy, z uwzględnieniem
zawartych w przepisach
zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a w szczególności zapewnienie:
1) opracowania
projektu budowlanego i, stosownie do potrzeb, innych projektów,
2) objęcia
kierownictwa budowy przez kierownika budowy,
3) opracowania
planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia,
4) wykonania
i odbioru robót budowlanych,
5) w
przypadkach uzasadnionych wysokim stopniem skomplikowania robót budowlanych lub
warunkami gruntowymi, nadzoru nad wykonywaniem robót budowlanych
- przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach
zawodowych.
2. Inwestor
może ustanowić inspektora nadzoru inwestorskiego na budowie.
3. Inwestor
może zobowiązać projektanta do sprawowania nadzoru autorskiego.
Art. 19. 1. Właściwy
organ może w decyzji o pozwoleniu na budowę nałożyć na inwestora obowiązek
ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego, a także obowiązek zapewnienia
nadzoru autorskiego, w przypadkach uzasadnionych wysokim stopniem skomplikowania
obiektu lub robót budowlanych bądź przewidywanym wpływem na środowisko.
2. Minister
właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej określi,
w drodze rozporządzenia, rodzaje obiektów budowlanych, przy których
realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego, oraz
listę obiektów budowlanych i kryteria techniczne, jakimi powinien kierować się
organ podczas nakładania na inwestora obowiązku ustanowienia inspektora
nadzoru inwestorskiego.
Art. 20. 1. Do
podstawowych obowiązków projektanta należy:
1)(29)
opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z ustaleniami określonymi w
decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, o której mowa w ustawie
z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627,
z późn. zm.), lub w pozwoleniu, o którym mowa w art. 23 i art. 23a ustawy z
dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i
administracji morskiej (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1502, z późn. zm.),
wymaganiami ustawy, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej;
1a) zapewnienie,
w razie potrzeby, udziału w opracowaniu projektu osób posiadających
uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalności oraz
wzajemne skoordynowanie techniczne wykonanych przez te osoby opracowań
projektowych, zapewniające uwzględnienie zawartych w przepisach
zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w procesie budowy, z uwzględnieniem
specyfiki projektowanego obiektu budowlanego;
1b) sporządzenie
informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ze względu na specyfikę
projektowanego obiektu budowlanego, uwzględnianej w planie bezpieczeństwa i
ochrony zdrowia;
2)
uzyskanie wymaganych opinii, uzgodnień i sprawdzeń rozwiązań
projektowych w zakresie wynikającym z przepisów;
3)
wyjaśnianie wątpliwości dotyczących projektu i zawartych w nim rozwiązań;
3a) (30)
sporządzanie lub uzgadnianie indywidualnej dokumentacji technicznej, o której
mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych
(Dz. U. Nr 92, poz. 881);
4)
sprawowanie nadzoru autorskiego na żądanie inwestora lub właściwego
organu w zakresie:
a)
stwierdzania w toku wykonywania robót budowlanych zgodności
realizacji z projektem,
b)
uzgadniania możliwości wprowadzenia rozwiązań zamiennych w
stosunku do przewidzianych w projekcie, zgłoszonych przez kierownika budowy lub
inspektora nadzoru inwestorskiego.
2. Projektant
ma obowiązek zapewnić sprawdzenie projektu architektoniczno-budowlanego pod
względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę
posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w
odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego.
3. Obowiązek,
o którym mowa w ust. 2, nie dotyczy:
1)
zakresu objętego sprawdzaniem i opiniowaniem na podstawie przepisów
szczególnych;
2)
projektów obiektów budowlanych o prostej konstrukcji, jak: budynki
mieszkalne jednorodzinne, niewielkie obiekty gospodarcze, inwentarskie i składowe.
4. (31)
Projektant, a także sprawdzający, o którym mowa w ust. 2, do projektu
budowlanego dołącza oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego,
zgodnie z obowiązującymi przepisami
oraz zasadami wiedzy technicznej.
Art. 21. Projektant,
w trakcie realizacji budowy, ma prawo:
1)
wstępu na teren budowy i dokonywania zapisów w dzienniku budowy dotyczących
jej realizacji;
2)
żądania wpisem do dziennika budowy wstrzymania robót budowlanych w
razie:
a)
stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia,
b)
wykonywania ich niezgodnie z projektem.
Art. 21a. 1. Kierownik
budowy jest obowiązany, w oparciu o informację, o której mowa w art. 20 ust.
1 pkt 1b, sporządzić lub zapewnić sporządzenie, przed rozpoczęciem budowy,
planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, uwzględniając specyfikę obiektu
budowlanego i warunki prowadzenia robót budowlanych, w tym planowane
jednoczesne prowadzenie robót budowlanych i produkcji przemysłowej.
1a. Plan
bezpieczeństwa i ochrony zdrowia na budowie sporządza się, jeżeli:
1) w
trakcie budowy wykonywany będzie przynajmniej jeden z rodzajów robót
budowlanych wymienionych w ust. 2 lub
2) przewidywane
roboty budowlane mają trwać dłużej niż 30 dni roboczych i jednocześnie będzie
przy nich zatrudnionych co najmniej 20 pracowników lub pracochłonność
planowanych robót będzie przekraczać 500 osobodni.
2. W
planie, o którym mowa w ust. 1, należy uwzględnić specyfikę następujących
rodzajów robót budowlanych:
1) których
charakter, organizacja lub miejsce prowadzenia stwarza szczególnie wysokie
ryzyko powstania zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia ludzi, a w szczególności
przysypania ziemią lub upadku z wysokości;
2) przy
prowadzeniu których występują działania substancji chemicznych lub czynników
biologicznych zagrażających bezpieczeństwu i zdrowiu ludzi;
3) stwarzających
zagrożenie promieniowaniem jonizującym;
4) prowadzonych
w pobliżu linii wysokiego napięcia lub czynnych linii komunikacyjnych;
5) stwarzających
ryzyko utonięcia pracowników;
6) prowadzonych
w studniach, pod ziemią i w tunelach;
7) wykonywanych
przez kierujących pojazdami zasilanymi z linii napowietrznych;
8) wykonywanych
w kesonach, z atmosferą wytwarzaną ze sprężonego powietrza;
9) wymagających
użycia materiałów wybuchowych;
10) prowadzonych
przy montażu i demontażu ciężkich elementów prefabrykowanych.
3. Wymagania
dotyczące bezpieczeństwa i ochrony zdrowia przy wykonywaniu robót budowlanych
określają odrębne przepisy
w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
4. Minister
właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej określi,
w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowy
zakres i formę:
a) informacji
dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia,
b) planu
bezpieczeństwa i ochrony zdrowia
- mając na uwadze specyfikę projektowanego obiektu
budowlanego;
2) szczegółowy zakres
rodzajów robót budowlanych, o których mowa w ust. 2, mając na uwadze stopień
zagrożeń, jakie stwarzają poszczególne ich rodzaje.
Art. 22. Do
podstawowych obowiązków kierownika budowy należy:
1)
protokolarne przejęcie od inwestora i odpowiednie zabezpieczenie terenu
budowy wraz ze znajdującymi się na nim obiektami budowlanymi, urządzeniami
technicznymi i stałymi punktami osnowy geodezyjnej oraz podlegającymi ochronie
elementami środowiska przyrodniczego i kulturowego;
2)
prowadzenie dokumentacji budowy;
3)
zapewnienie geodezyjnego wytyczenia obiektu oraz zorganizowanie budowy i
kierowanie budową obiektu budowlanego w sposób zgodny z projektem i
pozwoleniem na budowę, przepisami,
w tym techniczno-budowlanymi, oraz przepisami
bezpieczeństwa i higieny pracy;
3a) koordynowanie
realizacji zadań zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa i ochrony
zdrowia:
a) przy
opracowywaniu technicznych lub organizacyjnych założeń planowanych robót
budowlanych lub ich poszczególnych etapów, które mają być prowadzone
jednocześnie lub kolejno,
b) przy
planowaniu czasu wymaganego do zakończenia robót budowlanych lub ich poszczególnych
etapów;
3b) koordynowanie
działań zapewniających przestrzeganie podczas wykonywania robót budowlanych
zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia zawartych w przepisach, o których mowa
w art. 21a ust. 3, oraz w planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia;
3c) wprowadzanie
niezbędnych zmian w informacji, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz w
planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, wynikających z postępu wykonywanych
robót budowlanych;
3d) podejmowanie
niezbędnych działań uniemożliwiających wstęp na budowę osobom nieupoważnionym;
4)
wstrzymanie robót budowlanych w przypadku stwierdzenia możliwości
powstania zagrożenia oraz bezzwłoczne zawiadomienie o tym właściwego organu;
5)
zawiadomienie inwestora o wpisie do dziennika budowy dotyczącym
wstrzymania robót budowlanych z powodu wykonywania ich niezgodnie z projektem;
6)
realizacja zaleceń wpisanych do dziennika budowy;
7)
zgłaszanie inwestorowi do sprawdzenia lub odbioru wykonanych robót
ulegających zakryciu bądź zanikających oraz zapewnienie dokonania wymaganych
przepisami lub ustalonych w umowie prób i sprawdzeń instalacji, urządzeń
technicznych i przewodów kominowych przed zgłoszeniem obiektu budowlanego do
odbioru;
8)
przygotowanie dokumentacji powykonawczej obiektu budowlanego;
9)
zgłoszenie obiektu budowlanego do odbioru odpowiednim wpisem do dziennika
budowy oraz uczestniczenie w czynnościach odbioru i zapewnienie usunięcia
stwierdzonych wad, a także przekazanie inwestorowi oświadczenia, o którym
mowa w art. 57 ust. 1 pkt 2.
Art. 23. Kierownik
budowy ma prawo:
1)
występowania do inwestora o zmiany w rozwiązaniach projektowych, jeżeli
są one uzasadnione koniecznością zwiększenia bezpieczeństwa realizacji robót
budowlanych lub usprawnienia procesu budowy;
2)
ustosunkowania się w dzienniku budowy do zaleceń w nim zawartych.
Art. 24. 1. Łączenie
funkcji kierownika budowy i inspektora nadzoru inwestorskiego nie jest
dopuszczalne.
2. Przepisy
ust. 1 oraz art. 22 i art. 23 stosuje się odpowiednio do kierownika robót.
Art. 25. Do
podstawowych obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego należy:
1)
reprezentowanie inwestora na budowie przez sprawowanie kontroli zgodności
jej realizacji z projektem i pozwoleniem na budowę, przepisami
oraz zasadami wiedzy technicznej;
2)
sprawdzanie jakości wykonywanych robót i wbudowanych wyrobów
budowlanych, a w szczególności zapobieganie zastosowaniu wyrobów budowlanych
wadliwych i niedopuszczonych do stosowania w budownictwie;
3)
sprawdzanie i odbiór robót budowlanych ulegających zakryciu lub zanikających,
uczestniczenie w próbach i odbiorach technicznych instalacji, urządzeń
technicznych i przewodów kominowych oraz przygotowanie i udział w czynnościach
odbioru gotowych obiektów budowlanych i przekazywanie ich do użytkowania;
4)
potwierdzanie faktycznie wykonanych robót oraz usunięcia wad, a także,
na żądanie inwestora, kontrolowanie rozliczeń budowy.
Art. 26. Inspektor
nadzoru inwestorskiego ma prawo:
1)
wydawać kierownikowi budowy lub kierownikowi robót polecenia,
potwierdzone wpisem do dziennika budowy, dotyczące: usunięcia nieprawidłowości
lub zagrożeń, wykonania prób lub badań, także wymagających odkrycia robót
lub elementów zakrytych, oraz przedstawienia ekspertyz dotyczących
prowadzonych robót budowlanych i dowodów dopuszczenia do stosowania w
budownictwie wyrobów budowlanych oraz urządzeń technicznych;
2)
żądać od kierownika budowy lub kierownika robót dokonania poprawek bądź
ponownego wykonania wadliwie wykonanych robót, a także wstrzymania dalszych
robót budowlanych w przypadku, gdyby ich kontynuacja mogła wywołać zagrożenie
bądź spowodować niedopuszczalną niezgodność z projektem lub pozwoleniem na
budowę.
Art. 27. Przy
budowie obiektu budowlanego, wymagającego ustanowienia inspektorów nadzoru
inwestorskiego w zakresie różnych specjalności, inwestor wyznacza jednego z
nich jako koordynatora ich czynności na budowie.
Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych
Art. 28. 1. Roboty
budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o
pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.
2. Stronami
w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele,
użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w
obszarze oddziaływania obiektu.
3. Przepisu
art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się w postępowaniu
w sprawie pozwolenia na budowę.
Art. 29. 1. Pozwolenia
na budowę nie wymaga budowa:
1) obiektów
gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę
zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej:
a) parterowych
budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości
konstrukcji nie większej niż 4,80 m,
b) płyt
do składowania obornika,
c) szczelnych
zbiorników na gnojówkę lub gnojowicę o pojemności do 25 m3,
d) naziemnych
silosów na materiały sypkie o pojemności do 30 m3 i wysokości nie
większej niż 4,50 m,
e) suszarni
kontenerowych o powierzchni zabudowy do 21 m2;
2) (32)
wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz
przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2,
przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch
na każde 500 m2 powierzchni działki;
3) indywidualnych
przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę;
4) (33)
altan i obiektów gospodarczych na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych
o powierzchni zabudowy do 25 m2 w miastach i do 35 m2 poza
granicami miast oraz wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy
dachach płaskich;
5) wiat
przystankowych i peronowych;
6) budynków
gospodarczych o powierzchni zabudowy do 20 m2, służących jako
zaplecze do bieżącego utrzymania linii kolejowych, położonych na terenach
stanowiących własność Skarbu Państwa i będących we władaniu zarządu
kolei;
7) (34)
wolno stojących kabin telefonicznych, szaf i słupków telekomunikacyjnych;
8) parkometrów
z własnym zasilaniem;
9) (35)
boisk szkolnych oraz boisk, kortów tenisowych, bieżni służących do
rekreacji;
10) miejsc
postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie;
11) zatok
parkingowych na drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych;
12) tymczasowych
obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do
rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu,
o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni
od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu; zwolnienie to nie
dotyczy obiektów, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko w
rozumieniu przepisów o
ochronie środowiska;
13) (36)
gospodarczych obiektów budowlanych o powierzchni zabudowy do 35 m2,
przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, przeznaczonych wyłącznie
na cele gospodarki leśnej i położonych na gruntach leśnych Skarbu Państwa;
14) obiektów
budowlanych piętrzących wodę i upustowych o wysokości piętrzenia poniżej 1
m poza rzekami żeglownymi oraz poza obszarem parków narodowych, rezerwatów
przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin;
15) przydomowych
basenów i oczek wodnych o powierzchni do 30 m2;
16) pomostów
o długości całkowitej do 25 m i wysokości, liczonej od korony pomostu do dna
akwenu, do 2,50 m, służących do:
a) cumowania
niewielkich jednostek pływających, jak łodzie, kajaki, jachty,
17) (37)
opasek brzegowych oraz innych sztucznych, powierzchniowych lub liniowych umocnień
brzegów rzek i potoków górskich oraz brzegu morskiego, brzegu morskich wód
wewnętrznych, niestanowiących konstrukcji oporowych;
18) pochylni
przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych;
19) instalacji
zbiornikowych na gaz płynny z pojedynczym zbiornikiem o pojemności do 7 m3,
przeznaczonych do zasilania instalacji gazowych w budynkach mieszkalnych
jednorodzinnych;
20) (38)
przyłączy: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych,
cieplnych i telekomunikacyjnych;
21) urządzeń
pomiarowych, wraz z ogrodzeniami i drogami wewnętrznymi, państwowej służby
hydrologiczno-meteorologicznej i państwowej służby hydrogeologicznej:
a) posterunków:
wodowskazowych, meteorologicznych, opadowych oraz wód podziemnych,
b) punktów:
obserwacyjnych stanów wód podziemnych oraz monitoringu jakości wód
podziemnych,